W 2025 roku weszły w życie fundamentalne zmiany w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości. Nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wprowadza autonomiczne definicje budynku i budowli, eliminując dotychczasowe odesłanie do przepisów prawa budowlanego. Zmiany te są efektem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i mają bezpośredni wpływ na wysokość zobowiązań podatkowych wielu przedsiębiorców.
Geneza zmian – wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 14/21
Impulsem do nowelizacji był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r. , wydany w sprawie skargi konstytucyjnej dotyczącej opodatkowania silosów. Trybunał rozstrzygał, czy definiowanie przedmiotu opodatkowania poprzez odesłanie do przepisów prawa budowlanego jest zgodne z Konstytucją.
Problem konstytucyjny: Dotychczasowa ustawa definiowała budowlę poprzez odesłanie do art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Prawo budowlane zawierało jednak otwarty, przykładowy katalog budowli, co oznaczało, że organ podatkowy mógł uznać za budowlę obiekt niewymieniony wprost w przepisie.
Rozstrzygnięcie TK: Trybunał orzekł, że odesłanie do definicji budowli zawartej w prawie budowlanym narusza zasadę określoności przepisów podatkowych wyrażoną w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Zgodnie z tymi przepisami, obowiązki podatkowe muszą być określone w ustawie w sposób na tyle precyzyjny, aby podatnik mógł samodzielnie ustalić zakres swojego obowiązku.
Nowa definicja budynku – szczegółowa analiza
Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy, budynkiem jest obiekt, który łącznie spełnia następujące warunki:
- Wzniesiony w wyniku robót budowlanych
Obiekt musi powstać w wyniku robót budowlanych w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Roboty budowlane obejmują budowę, przebudowę, montaż, remont lub rozbiórkę obiektu budowlanego. - Trwale związany z gruntem
Ustawa wprowadza autonomiczną definicję trwałego związania z gruntem. Jest to takie połączenie obiektu z gruntem, które zapewnia jego stabilność i uniemożliwia przemieszczenie bez działań technicznych. - Wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych
Obiekt musi być wydzielony z otaczającej przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, czyli ścian. Kryterium to odróżnia budynki od wiat i zadaszeń. - Posiada fundamenty i dach
Ostatnie dwa elementy konstrukcyjne to fundamenty i dach. Obiekt bez dachu lub bez fundamentów nie spełnia definicji budynku.
Kluczowe wyłączenie – zbiorniki i podobne obiekty
Szczególnie istotne jest wyłączenie zawarte w art. 1a ust. 1 pkt 2a ustawy . Z definicji budynku wyraźnie wyłączono obiekty, w których są lub mogą być gromadzone: materiały sypkie, materiały występujące w kawałkach, materiały ciekłe lub gazowe, których parametrem technicznym określającym funkcję jest pojemność.
Praktyczna konsekwencja: zbiorniki, silosy, cysterny – nawet jeśli posiadają fundamenty, ściany i dach – nie są budynkami w rozumieniu ustawy podatkowej.
Zamknięty katalog budowli – załącznik nr 4
Najistotniejszą zmianą systemową jest wprowadzenie zamkniętego katalogu budowli w załączniku nr 4 do ustawy . Katalog zawiera 28 kategorii obiektów uznawanych za budowle dla celów podatku od nieruchomości.
Znaczenie zamkniętego katalogu: obiekt nieujęty w załączniku nr 4 nie może być uznany za budowlę – nawet jeśli dotychczas był tak kwalifikowany na podstawie przepisów prawa budowlanego.
Najważniejsze kategorie budowli w załączniku:
- Zbiorniki, w tym cysterny i silosy
- Obiekty liniowe (drogi, linie kolejowe, wodociągi, kanalizacja, gazociągi, linie elektroenergetyczne)
- Elektrownie wiatrowe
- Elektrownie słoneczne (fotowoltaiczne)
- Magazyny energii
- Obiekty kontenerowe trwale związane z gruntem
- Fundamenty pod maszyny i urządzenia
Wpływ na branżę odnawialnych źródeł energii (OZE)
Szczególnie korzystne zmiany dotyczą sektora OZE. W przypadku elektrowni fotowoltaicznych i magazynów energii ustawa wprost wskazuje, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie ich części budowlane, z wyłączeniem:
- paneli fotowoltaicznych
- falowników (inwerterów)
- akumulatorów
- innego wyposażenia technicznego
Przykład: Farma fotowoltaiczna o wartości całkowitej 3.000.000 zł, w tym panele i elektronika 2.400.000 zł, konstrukcja wsporcza 600.000 zł. Podstawa opodatkowania wynosi 600.000 zł, nie 3.000.000 zł. Przy stawce 2% podatek wynosi 12.000 zł rocznie zamiast 60.000 zł.
Obowiązki deklaracyjne i terminy
Osoby fizyczne: - składają informację IN-1 w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę
- termin złożenia zaktualizowanej informacji: do 14 stycznia 2025 r.
Osoby prawne i jednostki organizacyjne: - składają deklarację DN-1 – termin przedłużony do 31 marca 2025 r.
- do czasu złożenia nowej deklaracji – zawiadomienie organu do 31 stycznia 2025 r.
- wpłacanie miesięcznych rat na podstawie kwot z 2024 r.
Rekomendowane działania
- Przeprowadź szczegółową inwentaryzację posiadanych obiektów budowlanych
- Dla każdego obiektu ustal, czy spełnia nową definicję budynku lub jest w załączniku nr 4
- Dla obiektów OZE wyodrębnij wartość części budowlanych od urządzeń technicznych
- Zaktualizuj deklaracje DN-1/IN-1 w obowiązujących terminach
- W przypadku wątpliwości wystąp o interpretację indywidualną
Podsumowanie
Nowelizacja wprowadza fundamentalne zmiany w opodatkowaniu budowli. Zamknięty katalog i autonomiczne definicje zwiększają pewność prawa. Dla branży OZE zmiany są korzystne – pozwalają wyłączyć z podstawy opodatkowania kosztowne urządzenia techniczne.
